Słowniczek pojęć odszkodowania – ubezpieczenia

Actio directa
oparta na przepisach kodeksu cywilnego zasada, zgodnie z którą uprawniony do odszkodowania, w związku ze zdarzeniem objętym umową ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, może dochodzić roszczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela. Actio directa ułatwia i przyspiesza dochodzenie roszczeń szczególnie w przypadku powszechnych ryzyk. Jest stosowane standardowo na przykład przy OC komunikacyjnym, gdzie niemal zawsze osoba poszkodowana zgłasza swoje roszczenie bezpośrednio do ubezpieczyciela odpowiedzialnego za daną szkodę.
Aerocasco
ubezpieczenie statku powietrznego (najczęściej samolotu, ale też szybowca, balonu) obejmujące najczęściej ryzyka mogące prowadzić do utraty, zniszczenia lub uszkodzenia statku powietrznego; odpowiednik ubezpieczenia autocasco dla pojazdów lądowych.
Agent
osoba, lub firma, która w imieniu (i z upoważnienia towarzystwa) podpisuje umowy ubezpieczeniowe.
Agent ubezpieczeniowy
pośrednik ubezpieczeniowy wykonujący czynności w imieniu lub na rzecz ubezpieczyciela, polegające na pozyskiwaniu klientów, wykonywaniu czynności przygotowawczych zmierzających do zawarcia umów ubezpieczenia, zawieraniu takich umów oraz uczestniczeniu w administrowaniu i wykonywaniu umów ubezpieczenia.
Antyselekcja ryzyka
sytuacja, w której ubezpieczyciel otrzymuje do ubezpieczenia tylko te ryzyka, gdzie prawdopodobieństwo wystąpienia szkody jest wyższe niż w całej populacji; do antyselekcji ryzyka może dojść zarówno w przypadku pojedynczego ubezpieczonego (ubezpiecza tylko budynki, gdzie może dojść do powodzi) lub grup klientów (wśród klientów banku ubezpieczenie utraty pracy wykupią chętniej Ci, którzy utraty pracy się faktycznie obawiają).
Assistance
usługa pomocy klientowi w określonych, najczęściej związanych z jakimś zdarzeniem losowym, sytuacjach; usługi assistance są popularnym rozszerzeniem w ubezpieczeniach komunikacyjnych, mieszkaniowych, turystycznych, ale mogą być też oferowane odrębnie. Do typowych usług assistance zaliczamy: holowanie pojazdu, pomoc w podróży, w tym organizację leczenia, concierge, dowóz benzyny.
BBB
(od ang. Bankers Blanket Bond) ubezpieczenie wszystkich ryzyk bankowych; obejmuje przede wszystkim straty banku związane ze sprzeniewierzeniem (nieuczciwością) pracownika banku oraz dodatkowo ryzyka utraty gotówki i innych walorów z banku lub w czasie transportu, sfałszowania dokumentów lub weksli, przyjęcia fałszywych pieniędzy, w razie zaistnienia któregokolwiek z wyżej wymienionych wypłacane jest odszkodowanie
Biuro narodowe
na terytorium danego państwa organizacja ubezpieczycieli, którzy prowadzą działalność ubezpieczeniową w zakresie ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych; w Polsce biurem narodowym jest Polskie Biuro Ubezpieczycieli Komunikacyjnych.
Bonus-malus
tabela zniżek i zwyżek stosowanych przez danego ubezpieczyciela, a związanych z dotychczasowym przebiegiem szkodowości klienta; w prostym ujęciu tabela zniżek za okresy bezszkodowe i zwyżek za szkody w ostatnich latach ubezpieczenia
Bordero
tradycyjny rozliczeniowy dokument reasekuracyjny. Wyróżnia się bordero składkowe (rozliczenie ubezpieczyciela z zawartych umów ubezpieczeniowych) i szkodowe (rozliczenie wypłaconych świadczeń). Bordero przygotowywane jest z reguły na bazie miesięcznej lub kwartalnej.
Broker ubezpieczeniowy
pośrednik ubezpieczeniowy wykonujący czynności w imieniu lub na rzecz „podmiotu poszukującego ochrony ubezpieczeniowej” (tj. klienta), polegające na zawieraniu lub doprowadzaniu do zawarcia umów ubezpieczenia, wykonywaniu czynności przygotowawczych do zawarcia umów ubezpieczenia oraz uczestniczeniu w zarządzaniu i wykonywaniu umów ubezpieczenia.
CAR/EAR
(ang. CAR – construction all risk; EAR – erection all risk) – ubezpieczenie ryzyk budowy oraz ubezpieczenie ryzyk montażu; ubezpieczenia obejmujące swoją ochroną ryzyka związane z procesem budowlanym lub montażowym; możliwe jest ubezpieczenie konstruowanego obiektu (w tym również – poza typowymi budynkami – obiektów specyficznych jak drogi, mosty, linie produkcyjne, konstrukcje wodne itp.), sprzętu, narzędzi, wyposażenia i maszyn budowlanych oraz zaplecza budowy, odpowiedzialności cywilnej związanej z prowadzonym procesem budowlanym lub montażowym.
Cargo
ubezpieczenie towarów w transporcie; w przewozach krajowych ubezpieczenie cargo chroni interes, i z reguły leży w gestii, właściciela towaru; w transportach międzynarodowych cargo chroni interes właściciela towaru, a gestia ubezpieczeniowa ustalana jest w umowie między stronami, z reguły poprzez wybór Incoterms.
Cedent
w reasekuracji zakład ubezpieczeń oddający ryzyko, reasekurowany, odszkodowania.
Centrum alarmowe
infolinia, gdzie zgodnie z warunkami ubezpieczenia klient otrzymuje pomoc w razie zajścia zdarzenia ubezpieczeniowego; z reguły centrum alarmowe udziela telefonicznie potrzebnej klientowi informacji lub na życzenie klienta organizuje potrzebną mu pomoc; do typowych i często wykorzystywanych przez klientów usług obsługiwanych przez call center należą: organizacja holowania lub naprawy pojazdu, organizacja leczenia za granicą.
Ciężar dowodu
prawnicze określenie wskazujące, na której stronie spoczywa obowiązek udowodnienia określonego faktu; co do zasady ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.
Combined ratio
wskaźnik zespolony lub szkodowo-kosztowy – pokazuje stosunek wypłacanych przez ubezpieczyciela świadczeń odszkodowawczych oraz ponoszonych przez niego kosztów ubezpieczeniowych do zbieranej składki. CR poniżej 100 proc. oznacza, że ubezpieczyciel zarabia na podstawowej działalności, a powyżej 100 proc., że traci.
D&O (Ubezpieczenie członków władz)
ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej spółek lub (rzadziej) innych organizacji za działania członków ich władz; ubezpieczenia D&O obejmują również odpowiedzialność cywilną samych członków władz ubezpieczonej organizacji – najczęściej członków zarządów, rad nadzorczych, dyrektorów najwyższego szczebla, głównych księgowych
Demutualizacja
proces przekształcenia ubezpieczyciela działającego w formie towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych w spółkę akcyjną; przeprowadzany był wielokrotnie dla wielkich ubezpieczycieli życiowych (Wielkiej Brytanii, USA czy Japonii) działających historycznie w formie TUW-ów, ale gdzie przy milionach klientów-członków ich realny wpływ na zarządzanie firmą był stosunkowo niewielki; z punktu widzenia przedsiębiorstwa ubezpieczeniowego demutualizacja pozwala z reguły na tańszy dostęp do kapitału, np. poprzez giełdę.
Direct
model sprzedaży ubezpieczeń zakładający bezpośredni (bez pośrednika) kontakt ubezpieczyciela z klientem; w Polsce rozumiany najczęściej wąsko i utożsamiany ze sprzedażą ubezpieczeń przez telefon i internet; szersza definicja może obejmować dodatkowo sprzedaż ubezpieczeń we własnych placówkach ubezpieczyciela, a nawet poprzez agentów wyłącznych.
Doubezpieczenie
podwyższenie sumy ubezpieczenia lub rozszerzenie zakresu odpowiedzialności ubezpieczyciela z umowy ubezpieczenia; najczęściej doubezpieczenie dokonywane jest w postaci dodatku lub aneksu do umowy ubezpieczenia, albo (rzadziej) przez zawarcie nowej umowy ubezpieczenia w sytuacji gdy nastąpiła szkoda i suma ubezpieczenia została częściowo skonsumowana.
Dział II ubezpieczeń
ubezpieczenia majątkowe oraz niektóre ubezpieczenia osobowe (NNW i choroby); nazwa została zaczerpnięta z załącznika do ustawy o działalności ubezpieczeniowej o podziale ryzyka według działów, grup i rodzajów ubezpieczeń.
FLEXA
(od ang. fire, lightning, explosion, aircraft) podstawowy zakres pokrycia ubezpieczenia ogniowego obejmujący: ogień, uderzenie pioruna, eksplozję oraz upadek statku powietrznego; FLEXA+EC (od ang. extended cover) – ogień i inne ryzyka/inne zdarzenia losowe.
Franszyza integralna
kwota, do wysokości której świadczenie ubezpieczeniowe (odszkodowanie) nie jest wypłacane, a powyżej której jest wypłacane w całości. Działanie franszyzy integralnej wiąże się najczęściej z odcięciem drobnych szkód, których koszt likwidacji może być nawet wyższy od wysokości szkody.
Franszyza redukcyjna
obniżenie wypłacanego odszkodowania o określoną kwotę lub procent sumy ubezpieczenia. Z technicznego punktu widzenia zadaniem franszyzy redukcyjnej jest pozostawienie na ryzyku klienta szkód, które z ekonomicznego punktu widzenia nie są dla niego istotne. Franszyza redukcyjna ma też znaczenie prewencyjne wzmacniając zainteresowanie klienta ubezpieczonym ryzykiem.
Fundusz prewencyjny
celowy fundusz tworzony przez ubezpieczycieli na finansowanie działalności prewencyjnej; fundusz prewencyjny może być tworzony w ciężar kosztów zakładu ubezpieczeń do wysokości 1 proc. składki przypisanej na udziale własnym.
IBNR (ang. incurred but not reported)
rodzaj rezerwy szkodowej mającej oddawać wartość szkód, które już zaszły, ale nie zostały jeszcze zgłoszone do ubezpieczyciela; wartość IBNR oceniana jest statystycznie na podstawie odnotowanych dla danej linii i dla danego portfela opóźnień w zgłaszaniu roszczeń i odszkodowań
Indeksacja składki
w ubezpieczeniach na życie podwyższenie sumy ubezpieczenia oraz odpowiednio składki o poziom odpowiadający inflacji; indeksacja w długim okresie chroni umowę ubezpieczenia przed spadkiem jej wartości w związku z inflacją.
Instytutowe klauzule ładunkowe (ang. ICC – institute cargo clauses)
warunki ubezpieczenia cargo, tj. ładunków w transporcie, opracowane przez Instytut Londyńskich Ubezpieczycieli; ICC występują jako ogólne (klauzule A, B i C) lub specjalistyczne – dostosowane do specyficznego środka transportu (np. Air Cargo) lub specyficznego towaru (np. Cosl Clauses, Froxen Food Clauses, Bul Oil Clauses)
Kapitał ważony ryzykiem
(ang. risk-based capital) kapitał konieczny do prowadzenia bezpiecznej działalności ubezpieczyciela wyliczony z uwzględnieniem specyfiki i wagi ryzyk, które przez tego ubezpieczyciela są podejmowane.
Karencja
w umowie ubezpieczenia okres, kiedy ochrona ubezpieczeniowa nie obowiązuje lub nie jest udzielana w pełnym zakresie. Karencję stosuje się dla ryzyk, w przypadku których ubezpieczony może wiedzieć lub podejrzewać, że doszło już lub z dużym prawdopodobieństwem dojdzie do zdarzenia ubezpieczeniowego, np. ryzyko ciąży, przymrozków wiosennych lub powodzi, kiedy nadchodzi fala powodziowa. W razie zaistnienia zdarzenia w okresie karencji odszkodowanie nie zostanie wypłacone.
KL
ubezpieczenie Kosztów Leczenia
Klauzule ubezpieczeniowe
zastrzeżenia w polisie, które mogą zmieniać zakres ubezpieczenia. Często klauzule mogą zakazywać, lub nakazywać pewne działania. Nie dotrzymanie tych warunków może spowodować rozwiązanie, lub zmianę warunków umowy
Kombinowane ubezpieczenie
polisa obejmujące kilka ryzyk ubezpieczeniowych
Komisarz awaryjny
przedstawiciel ubezpieczyciela na terenie, gdzie ubezpieczyciel nie prowadzi normalnie działalności. W Polskich warunkach przedstawiciel ubezpieczyciela za granicą. Komisarz awaryjny odpowiada za wstępne etapy likwidacji szkód lub likwidację szkód z ubezpieczeń, gdzie zdarzenie miało miejsce za granicą, np. z ubezpieczeń cargo, czy autocasco.
Konsumpcja sumy ubezpieczenia
stosowany przede wszystkim w ubezpieczeniach ogniowych oraz komunikacyjnych system ubezpieczenia, gdzie po wypłacie świadczenia odszkodowawczego suma ubezpieczenia obniżana jest o wysokość wypłaty; regułą jest możliwość doubezpieczenia za dopłatą dodatkowej składki.
Konsumpcja sumy ubezpieczenia
nazwa zwyczajowa określająca konstrukcję umowy ubezpieczenia w taki sposób, że przyjęta w umowie ubezpieczenia suma ubezpieczenia jest po wypłacie świadczenia ubezpieczeniowego obniżana o wartość tego świadczenia.
Kulancja
wyjątkowa wypłata świadczenia ubezpieczeniowego w sytuacji, kiedy odpowiedzialność ubezpieczyciela nie jest w pełni potwierdzona (np. różne opinie prawne), ale ze względu na dobro klienta decyduje się on na wypłatę odszkodowania. Niektórzy za kulancję uznają też tzw. wypłaty marketingowe, tj. dokonywane w sytuacji, kiedy pewne jest, że ubezpieczyciel nie ponosi za dane zdarzenie odpowiedzialności, ale dokonuje wypłaty odszkodowania ze względów społecznych lub marketingowych.
Kumulacja ryzyka
Sytuacja, w której pojedyncze zdarzenie może skutkować wieloma szkodami z jednej lub wielu umów ubezpieczenia danego ubezpieczyciela; w praktyce rozpatruje się kumulację ryzyka na przykład w przypadku powodzi w dolinie danej rzeki (ubezpieczenia ognia i innych zdarzeń losowych) lub wskutek upadłości dużego odbiorcy (ubezpieczenia kredytów, gwarancje ubezpieczeniowe).
Kurtaż
prowizja, którą broker ubezpieczeniowy otrzymuje od ubezpieczyciela za zawarcie lub doprowadzenie do zawarcia umowy ubezpieczenia; w niektórych przypadkach uznaje się, iż kurtaż jest również wynagrodzeniem za uczestniczenie brokera w zarządzaniu i wykonywaniu umów ubezpieczenia
Lekarz orzecznik
w ubezpieczeniach osobowych lub przy szkodach osobowych w ubezpieczeniach OC lekarz, z reguły ekspert ubezpieczyciela, oceniający stany chorobowe lub uszczerbek na zdrowiu osoby ubezpieczonej lub poszkodowanej.
Likwidacja szkody
czynność polegająca na ustaleniu stanu faktycznego, po zaistnieniu szkody, udokumentowaniu szkody i wycenie wysokości strat celem wypłaty odszkodowania
Miesiąc ubezpieczeniowy
kodeks cywilny definiuje miesiąc, jako 30 kolejno następujących po sobie dni. Interpretacje ubezpieczycieli mogą być odmienne
Mikroubezpieczenia
oparty z reguły o zasady wzajemności system ubezpieczeń skierowany do ludzi biednych; stosowany najczęściej w krajach rozwijających się; z reguły charakteryzuje się stosunkowo niskimi, bezwzględnymi sumami ubezpieczeń (ale bardzo wysokimi dla samych ubezpieczonych), uproszczonymi zasadami oceny ryzyka, czy kolekcji składki
Milczący akcept
w ubezpieczeniach obowiązkowych przyjęcie przez ubezpieczyciela oferty zawarcia umowy ubezpieczenia dokonane z mocy prawa wskutek braku odpowiedzi na tę ofertę w terminie 14 dni od jej złożenia
Minicasco
produkt ubezpieczeniowy z grupy ubezpieczeń autocasco o ograniczonym, w stosunku do pełnego ubezpieczenia autocasco, zakresie ochrony; ograniczenia – zależnie od ubezpieczyciela – mogą dotyczyć zakresu ubezpieczenia, sposobu rozliczenia szkody lub braku ochrony przy szkodach częściowych
Minimalna suma gwarancyjna
w ubezpieczeniach obowiązkowych najniższa suma gwarancyjna pozwalająca na wypełnienie spoczywającego na danej osobie obowiązku ubezpieczenia
MLOP (ang. machinery loss of profit)
ubezpieczenie przerw w produkcji (ang. business interruption), gdzie bazową umową ubezpieczenia jest ubezpieczenie maszyn od uszkodzeń (ang. machinery breakdown)
Multiagent
agent ubezpieczeniowy oferujący ubezpieczenia więcej niż jednego ubezpieczyciela z danego działu ubezpieczeń (tj. ubezpieczeń na życie oraz innych ubezpieczeń osobowych i ubezpieczeń majątkowych).
Negatywna selekcja
przy zawieraniu umowy ubezpieczenia sytuacja, kiedy klient albo decyduje się na ubezpieczenie, świadomy zwiększonego ryzyka wystąpienia zdarzenia ubezpieczeniowego lub podejrzewając takie zwiększenie ryzyka (np. przy ubezpieczeniu domu – zbliża się fala powodziowa), albo spośród wielu przedmiotów ubezpieczenia wybiera tylko te, gdzie ryzyko wystąpienia szkody jest zwiększone lub pewne (np. przy ubezpieczeniu kredytu kupieckiego – wybór do ubezpieczenia tylko tych kontrahentów, którzy już mieli problemy z płatnościami)
Niedoubezpieczenie
zgodnie z doktryną ubezpieczeń sytuacja, kiedy suma ubezpieczenia jest niższa od wartości ubezpieczonego mienia; najczęściej sytuacja niekorzystna dla klienta, bo w razie poważnej szkody, a w szczególności szkody totalnej, ubezpieczyciel pokryje tylko jej część maksymalnie do wysokości sumy ubezpieczenia, wypłata odszkodowania jest wtedy pomniejszana
Nieszczęśliwy wypadek
zdarzenie, w wyniku którego ubezpieczony stracił zdrowie lub życie. Musi to być zdarzenie nagłe, niezależne od woli ubezpieczonego i wywołane przyczyną zewnętrzną
NNW
ubezpieczenie do Następstw Nieszczęśliwych Wypadków
OC
ubezpieczenie Odpowiedzialności Cywilnej
OC ogólne
(ang. GTPL – General Third Party Liability) – podstawowe ubezpieczenie wszystkich podmiotów prowadzących działalność gospodarczą obejmujące swym zakresem ich odpowiedzialność za szkody deliktowe, GTPL nie pokrywa w swoim standardzie szkód spowodowanych niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem kontraktu lub zobowiązania – konieczne jest tu dodatkowe ubezpieczenie (np. OC kontraktowe, PI, a w przypadku konkretnych podmiotów np. OCP, OCS) lub specjalne rozszerzenie zakresu ochrony
Ochrona tymczasowa
ochrona udzielana osobie, która złożyła wniosek ubezpieczenia na życie, jeszcze przed akceptacją tego wniosku przez ubezpieczyciela. Z reguły ochrona tymczasowa udzielana jest w ograniczonym w stosunku do ostatecznej umowy ubezpieczenia zakresie (np. następstw nieszczęśliwych wypadków) oraz z ograniczoną sumą ubezpieczenia.
Odnowienie umowy
popularne określenie zawarcia nowej umowy ubezpieczenia u dotychczasowego ubezpieczyciela i na warunkach identycznych (lub bardzo zbliżonych), jak w poprzednim okresie ubezpieczenia.
Odszkodowanie
w ubezpieczeniach majątkowych świadczenie ubezpieczyciela za szkodę powstałą wskutek przewidzianego w umowie ubezpieczenia wypadku
OWCA
osoba wykonująca czynności agencyjne; osoba fizyczna, z reguły pracownik agenta ubezpieczeniowego, która osobiście wykonuje czynności agencyjne powierzone temuż agentowi przez ubezpieczyciela lub ubezpieczycieli; czynności te mogą polegać na: pozyskiwaniu klientów, wykonywaniu czynności przygotowawczych zmierzających do zawierania umów ubezpieczenia, zawieraniu umów ubezpieczenia oraz uczestniczeniu w administrowaniu i wykonywaniu umów ubezpieczenia, także w sprawach o odszkodowanie, jak również na organizowaniu i nadzorowaniu czynności agencyjnych.
OWU
Ogólne Warunki Ubezpieczenia
Pierwsze ryzyko
w ubezpieczeniach majątkowych system odpowiedzialności ubezpieczyciela, gdzie nie ma zastosowania zasada proporcji. Klient określa w tym przypadku sumę ubezpieczenia, która z reguły jest niższa od pełnej wartości ubezpieczonego mienia; system na pierwsze ryzyko stosowany jest najczęściej w ubezpieczeniach kradzieżowych.
PML (Probable Maximum Loss)
najwyższa prawdopodobna szkoda, która może zaistnieć, uwzględniając normalne funkcjonowanie zainstalowanych zabezpieczeń (ścian ogniowych, tryskaczy, czasu reakcji straży pożarnej); wykorzystywana przez ubezpieczycieli tzw. dużych ryzyk do oceny ekspozycji na ryzyko.
Podwójne (wielokrotne) ubezpieczenie
sytuacja, kiedy ten sam przedmiot ubezpieczenia w tym samym czasie jest ubezpieczony przynajmniej od tego samego ryzyka na sumy, które łącznie przewyższają jego wartość ubezpieczeniową; jeżeli przedmiot ubezpieczony jest u dwu lub więcej ubezpieczycieli ubezpieczający nie może żądać świadczenia przenoszącego wartość szkody, a odpowiedzialność ubezpieczycieli jest proporcjonalna do przyjętych sum ubezpieczenia.
Polisa
dokument, zawierający umowę ubezpieczenia. Potwierdza przyjęcie przez Ubezpieczyciela odpowiedzialności za straty spowodowane przez ubezpieczone zdarzenia
Porównywarka ubezpieczeń
popularne określenie serwisu internetowego dokonującego porównania cen lub cen i warunków ofert ubezpieczeniowych różnych ubezpieczycieli; z reguły porównywarki oferują porównania prostych produktów ubezpieczeniowych (np. OC komunikacyjne, ubezpieczenia turystyczne) i nie uwzględniają specyfiki potrzeb konkretnego klienta.
Porozumienie Wielostronne
porozumienie w ramach systemu Zielonej Karty pozwalające poruszać się pojazdom zarejestrowanym w państwach, których Biura Narodowe (w Polsce – Polskie Biuro Ubezpieczycieli Komunikacyjnych) są sygnatariuszami porozumienia, bez konieczności posiadania Zielonej Karty po terytorium innych państw Porozumienia; kolokwialnie – porozumienie pozwalające jeździć na “naszym” OC po terenie innych krajów Unii Europejskiej; w rzeczywistości Porozumienie Wielostronne obejmuje wszystkie kraje unijne oraz dodatkowo m.in: Andorę, Chorwację, Czarnogórę, Islandię, Norwegię, Serbię i Szwajcarię.
Powódź
za powódź zwykle uważa się szkody powstałe wskutek zalania terenów w następstwie podniesienia się poziomu wody w korytach wód płynących lub stojących. Definicje w ogólnych warunkach ubezpieczeń poszczególnych towarzystw mogą się nieznacznie różnić
Prewencja ubezpieczeniowa
różnego rodzaju działania związane z ubezpieczeniami, prowadzące do zmniejszenia wielkości lub częstości szkód. Prewencja materialna polega na finansowaniu przez ubezpieczycieli konkretnych działań, mających prowadzić do zmniejszenia zagrożeń (np. społeczne akcje, mogące wpłynąć na zmniejszenie liczby wypadków, budowa wału przeciwpowodziowego). Częściej spotykana prewencja niematerialna obejmuje określenie wymaganych przy zawieraniu umów zabezpieczeń, wyłączenie lub ograniczenie odpowiedzialności za szczególnie niebezpieczne zachowania (np. umyślność, jazda pod wpływem alkoholu, wyprzedzanie przy podwójnej ciągłej), regres ubezpieczeniowy itp.
Przedmiot ubezpieczenia (ubezpieczenia majątkowe)
każdy interes majątkowy, który nie jest sprzeczny z prawem i daje się ocenić w pieniądzu.
Przestępstwo ubezpieczeniowe
działanie skutkujące uszczupleniem, zarządzanego przez ubezpieczycieli, funduszu ubezpieczeniowego polegające najczęściej na doprowadzeniu do wypłaty nienależnego świadczenia, zawyżeniu świadczenia lub zaniżeniu należnej składki ubezpieczeniowej; koszty przestępczości ubezpieczeniowej ponoszą w znacznej części ubezpieczeni przez zawyżenie składek ubezpieczeniowych
Reasekuracja
umowa, gdzie cesjonariusz (reasekurator lub ubezpieczyciel występujący w roli reasekuratora) zobowiązuje się do pokrycia określonej w umowie części odszkodowań i świadczeń wypłaconych z umów ubezpieczenia zawartych przez cedenta (ubezpieczyciela, który zawarł te umowy ubezpieczenia), za co cedent zobowiązuje się zapłacić określoną w umowie składkę reasekuracyjną; w polskim systemie prawa umowa reasekuracji jest umową nienazwaną, a dodatkowo w praktyce często zawieraną na prawie obcym, np. prawie kraju siedziby reasekuratora; ubezpieczyciele stosują reasekurację dla: zabezpieczenia się przed pojedynczymi szkodami o bardzo dużej wysokości (np. ubezpieczenia wielkich zakładów przemysłowych), zabezpieczenia się przed podwyższoną częstością szkód małych i średnich, podniesienia pojemności ubezpieczeniowej, wyrównania ryzyk, a generalnie wzmocnienia swojej pozycji i siły finansowej.
Reasekuracja fakultatywna
umowa reasekuracji, którą zawiera się indywidualnie dla pojedynczej umowy ubezpieczenia lub dla grupy z góry określonych umów ubezpieczenia; reasekurację fakultatywną stosuje się dla ryzyk, które „nie mieszczą się” w umowach obligatoryjnych ze względu na specyficzne warunki umowy ubezpieczenia lub sumę ubezpieczenia przekraczającą pojemność umowy obligatoryjnej; w praktyce umowy fakultatywne stosowane są przy umowach ubezpieczenia dużych podmiotów gospodarczych (np. wielkich zakładów przemysłowych, instytucji finansowych).
Reasekuracja nieproporcjonalna
umowa reasekuracji, gdzie pokrywana przez reasekuratora część szkody nie pozostaje w takim samym stosunku do całości szkody, jak przyjęta składka reasekuracyjna do składki ubezpieczeniowej.
Reasekuracja obligatoryjna
umowa reasekuracji, najczęściej zawierana na bazie rocznej, gdzie ubezpieczyciel zobowiązuje się oddać do reasekuracji wszystkie umowy ubezpieczenia zawarte w okresie obowiązywania umowy reasekuracji, a reasekurator zobowiązuje się wszystkie te umowy do reasekuracji przyjąć; przy umowach reasekuracji obligatoryjnej określa się, jakie umowy ubezpieczenia objęte są umową (np. ubezpieczenia ogniowe, odpowiedzialności cywilnej, następstw nieszczęśliwych wypadków itp.), na jakich warunkach umowy te mogą być zawierane oraz (najczęściej) jaka jest maksymalna suma ubezpieczenia (tzw. pojemność umowy obligatoryjnej), którą reasekurator zobowiązuje się automatycznie przyjąć do reasekuracji.
Reasekuracja proporcjonalna
umowy reasekuracyjne, w których ubezpieczyciel i reasekurator uczestniczą w danym ryzyku, składce oraz szkodach w takich samych proporcjach.
Regres ubezpieczeniowy
w ubezpieczeniach majątkowych roszczenie ubezpieczyciela przeciwko osobie trzeciej odpowiedzialnej za szkodę, które przechodzi na tego ubezpieczyciela z dniem zapłaty odszkodowania; regres nie przysługuje ubezpieczycielowi przeciwko osobom, z którymi ubezpieczający pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, chyba, że sprawca wyrządził szkodę umyślnie; jeśli ubezpieczyciel pokrył tylko część szkody ubezpieczającemu przysługuje pierwszeństwo zaspokojenia roszczenia.
Renta ubezpieczeniowa
grupa ubezpieczeń, gdzie ubezpieczyciel zobowiązuje się do wypłaty ubezpieczonemu stałej kwoty w określonych interwałach czasowych (np. comiesięcznie) przez określony z góry czas lub do końca życia; składka ubezpieczeniowa opłacana jest wcześniej w ratach lub jednorazowo.
Reprezentant ds. roszczeń
w obowiązkowym ubezpieczeniu OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przedstawiciel ubezpieczyciela, którego zadaniem jest likwidacja szkód będących następstwem zdarzeń, które miały miejsce na terenie Unii Europejskiej, ale poza państwem zamieszkania poszkodowanego. System RdSR ma pozwolić osobie poszkodowanej na likwidację jej szkody i wypłatę odszkodowania we własnym kraju i we własnym języku niezależnie od miejsca zdarzenia komunikacyjnego. W praktyce wszyscy polscy ubezpieczyciele prowadzący OC komunikacyjne muszą mieć swoich RdSR we wszystkich innych krajach unijnych, a wszyscy unijni ubezpieczyciele prowadzący OC komunikacyjne – w Polsce.
Retrocesja
umowa reasekuracji zawierana przez reasekuratorów z dalszymi reasekuratorami
Ryzyko ubezpieczeniowe
zdarzenie objęte ochroną ubezpieczeniową
Składka jednorazowa
w ubezpieczeniach na życie składka płacona raz za cały okres umowy ubezpieczenia; stosowana najczęściej przy produktach z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym
Składka regularna
w ubezpieczeniach na życie składka płatna okresowo; z reguły stosowana w umowach o długim okresie ubezpieczenia
Składka substandardowa
składka wyznaczana dla ryzyka substandardowego, tj. wyższego niż przyjęte przy kalkulacji średniej składki; stosowana najczęściej w ubezpieczeniach na życie dla osób, których ryzyko śmierci lub zachorowania lub wypadku jest wyższe od średniej przy osobach danej płci i wieku w danej populacji.
Składka ubezpieczeniowa
to kwota, należna ubezpieczycielowi za udzieloną ochronę ubezpieczeniową
Slip brokerski
przygotowywany przez brokera, a przedkładany ubezpieczycielowi, dokument opisujący klienta, dla którego broker poszukuje ochrony ubezpieczeniowej, ryzyka tego klienta (techniczny opis ryzyka, zabezpieczeń) oraz sposób, w jaki ten klient ma być ubezpieczony (systemy ubezpieczenia, sumy ubezpieczenia, klauzule); historycznie podpis underwritera na slipie brokerskim oznaczał akceptację ryzyka przez ubezpieczyciela.
Stawka taryfowa
wyrażona w procentach sumy ubezpieczenia. Stawki mogą być także wyrażane kwotowo
Stopa składki
wyrażona w promilach, lub procentach sumy ubezpieczenia. Stawki mogą być także wyrażane kwotowo
Stopa techniczna
stopa oprocentowania stosowana przy obliczaniu rezerw techniczno-ubezpieczeniowych w ubezpieczeniach na życie oraz rezerw na skapitalizowaną wartość rent w ubezpieczeniach odpowiedzialności cywilnej; specjalne rozporządzenie Ministra Finansów ustala sposób określania maksymalnej stopy technicznej, którą mogą posługiwać się ubezpieczyciele.
Suma ubezpieczenia
wyrażona kwotą zapisaną na polisie górna granica do jakiej zakład ubezpieczeń ponosi odpowiedzialność w umowie ubezpieczenia mienia.
Szedula (Schedule)
załącznik do umowy ubezpieczenia lub umowy reasekuracyjnej określający szczegółowe warunki tej umowy.
Szkoda
strata majątkowa, lub inna (np. utrata zdrowia, życia lub nawet urodzenie dziecka) powstała w wyniku wypadku losowego
Szkoda całkowita
szkoda, w której przedmiot ubezpieczenia został utracony (np. skradziony), zniszczony albo uszkodzony w takim stopniu, że jego naprawa nie jest możliwa lub nie jest ekonomicznie opłacalna.
Szkoda częściowa
szkoda, w której przedmiot ubezpieczenia został uszkodzony tak, że jego naprawa jest możliwa i ekonomicznie opłacalna.
Tajemnica ubezpieczeniowa
prawny zakaz udzielania przez ubezpieczyciela jakichkolwiek informacji o pojedynczej umowie ubezpieczenia. Tajemnica ubezpieczeniowa dotyczy zarówno ubezpieczyciela, jak i wszystkich osób, z pomocą których wykonuje on swoją działalność.
Terminowa umowa ubezpieczenia na życie
umowa ubezpieczenia na życie, gdzie zdarzeniem ubezpieczeniowym jest śmierć osoby ubezpieczonej w okresie ubezpieczenia, z reguły określanym na 5, 10, 20 lat. Ubezpieczenia terminowe bywają rozszerzane najczęściej o opcje poważnego zachorowania, następstw nieszczęśliwych wypadków, niezdolności do pracy. Terminowe ubezpieczenie na życie jest dobrą, i stosunkowo tanią, formą zabezpieczenia najbliższych na wypadek śmierci, kalectwa lub poważnego zachorowania osoby ubezpieczonej.
Trigger
stosowane w umowach ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, czasowe określenie zdarzenia ubezpieczeniowego. Klasycznie umowa ubezpieczenia OC obejmuje szkody będące następstwem przewidzianego w umowie zdarzenia, które miało miejsce w okresie ubezpieczenia. Strony mogą jednak postanowić, że umowa będzie obejmować szkody powstałe, ujawnione lub zgłoszone w okresie ubezpieczenia.
Ubezpieczający
jedna ze stron umowy ubezpieczenia. Osoba fizyczna, prawna, lub jednostka nie posiadająca osobowości prawnej, która zawiera umowę i uiszcza składkę
ubezpieczenie na cudzy rachunek
umowa ubezpieczenia, gdzie ubezpieczający i ubezpieczony to dwie różne osoby; w praktyce schemat ubezpieczenia na cudzy rachunek wykorzystywany jest najczęściej przy ubezpieczeniach grupowych (np. różne pracownicze programy ubezpieczeniowe) lub bancassurance (np. różne ubezpieczenia na rzecz kredytobiorców, gdzie bank jest ubezpieczającym)
Ubezpieczenie ochrony prawnej
ubezpieczenie pokrywające koszty prowadzenia sporów prawnych, w tym sporów sądowych w sprawach cywilnych i karnych oraz sporów administracyjnych (np. przed organami skarbowymi); z reguły ubezpieczyciel ochrony prawnej nie tylko pokrywa koszty sporu sądowego, ale też organizuje jego prowadzenie.
Ubezpieczenie posagowe
grupa produktów ubezpieczeń na życie, których celem jest zapewnienie dziecku środków na start w dorosłe życie; ubezpieczenia posagowe mają przede wszystkim charakter inwestycyjny z elementami ochrony ubezpieczeniowej, np. w przypadku śmierci fundatorów polisy lub inwalidztwa dziecka.
Ubezpieczenie przerw w działalności
(ang. BI – business interruption) – ubezpieczenie chroniące przedsiębiorcę w przypadku przerwy w produkcji spowodowanej określonymi w umowie zdarzeniami losowymi; ochronie podlegają z reguły koszty stałe, zysk netto przedsiębiorcy lub dodatkowe, albo zwiększone wskutek zdarzenia koszty działalności; ubezpieczenie BI nazywane jest również ubezpieczeniem utraty zysku, co przez wiele osób uznawane jest za niepoprawne, a na pewno mylące.
Ubezpieczenie płatności
(ang. PPI – payment protection insurance) – to grupa produktów ubezpieczeniowych, które mają chronić kredytobiorcę w przypadku niemożności obsługi kredytu wskutek określonego w warunkach ubezpieczenia zdarzenia, np. wypadku, choroby, niezdolności do pracy, utraty pracy lub śmierci. Z zasady produkty PPI sprzedawane są jako uzupełnienie oferty kredytowej banku (np. kredyt hipoteczny, gotówkowy, debet w rachunku lub saldo karty kredytowej).
Ubezpieczony
osoba, której zagraża ryzyko. Jest ona podmiotem stosunku prawnego, wynikłego z umowy. Właśnie ta osoba podlega ochronie, wynikającej z umowy. Ta osoba, o ile umowa nie mówi inaczej, otrzymuje odszkodowanie
Ubezpieczyciel
przedsiębiorstwo posiadające zezwolenie na prowadzenie działalności ubezpieczeniowej, tj. wykonywania czynności związanych z oferowaniem i udzielaniem ochrony na wypadek ryzyka wystąpienia skutków zdarzeń losowych; w Polsce ubezpieczyciel może prowadzić swoją działalność w formie spółki akcyjnej lub towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych; mogą też w Polsce prowadzić działalność, po spełnieniu odpowiednich wymagań, ubezpieczyciele z innych krajów
Udział własny
część w każdej szkodzie, którą bierze na siebie ubezpieczony; wyrażany najczęściej procentowo, rzadziej kwotowo.; ma wymiar zarówno finansowy, jak i przede wszystkim prewencyjny, mając zwiększać dbałość ubezpieczonego o przedmiot ubezpieczenia; szczegółowe definicje działania udziału własnego mogą być różne dla różnych ubezpieczycieli, a nawet warunków ubezpieczenia.
UFK (ubezpieczeniowy fundusz kapitałowy)
w ubezpieczeniach na życie wydzielony fundusz aktywów, stanowiący rezerwę tworzoną ze składek ubezpieczeniowych, inwestowany w sposób określony w umowie ubezpieczenia.
Underwriter
pracownik ubezpieczyciela odpowiadający za indywidualną ocenę ryzyka oraz wyznaczenie odpowiadającej przejmowanemu przez ubezpieczyciela ryzyku składki ubezpieczeniowej. Underwriterzy pracują dla dużych, średnich oraz niestandardowych ryzyk, gdzie poza aktuarialnym wyznaczaniem stawek potrzebna jest również z reguły ich indywidualna ocena
Unit-Linked
umowa ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, gdzie ubezpieczony lokuje składkę w jednostki jednego lub kilku funduszy inwestycyjnych oferowanych przez ubezpieczyciela. Panel funduszy dostępnych klientom może być zróżnicowany poziomem ryzyka inwestycyjnego: od funduszy bezpiecznych, przez zrównoważone, po agresywne, albo branżą lub miejscem inwestowania jak w funduszach nieruchomości, czy rynków akcji zagranicznych. Bieżąca wartość inwestycji klienta zależna jest od bieżących warunków rynkowych i bieżącej wyceny aktywów funduszu. Umowy unit-linked są dobrą formą długoterminowej (np. emerytalnej) lokaty kapitału.
Uproszczona likwidacja
likwidacja szkód, głównie u ubezpieczycieli majątkowych, gdzie nie są stosowane wszystkie standardowo przyjęte procedury likwidacyjne; uproszczoną likwidację stosuje się przy małych szkodach, gdzie sam koszt prowadzenia pełnej likwidacji byłby wysoki w stosunku do potencjalnego świadczenia, w przypadku klęsk żywiołowych, gdzie sam fakt zaistnienia zdarzenia powodującego szkodę nie budzi wątpliwości, albo w przypadku niektórych umów ubezpieczenia dla dużych podmiotów gospodarczych.
Wartość wykupu
w ubezpieczeniach na życie kwota odszkodowania, którą otrzymuje klient w przypadku wypowiedzenia umowy przed umówionym terminem jej zapadalności; w tradycyjnych umowach ubezpieczeń na życie wartość wykupu oparta jest najczęściej na rezerwie matematycznej; w przypadku ubezpieczeń na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym wartość wykupu oparta jest najczęściej na wartości zgromadzonych na polisie jednostek uczestnictwa
Whiplash
niemedyczne określenie dla urazu biczowego kręgosłupa szyjnego; powstaje w przypadku gwałtownego odgięcia głowy do tyłu i równie gwałtownego jej przygięcia do przodu; uraz biczowy może być związany z wypadkami komunikacyjnymi, gdzie pojazd osoby poszkodowanej został uderzony z tyłu;
Wskaźnik pokrycia marginesu wypłacalności środkami własnymi
ustawowy wskaźnik określający poziom kapitałowego zabezpieczenia prowadzonej przez ubezpieczyciela działalności; ustawowo wskaźnik powinien być wyższy niż 100 proc. – jest to jednak jego poziom ‘dostateczny’; z reguły przyjmuje się, iż o dobrym zabezpieczeniu kapitałowym możemy mówić, jeśli wartość wskaźnika przekracza 200 proc.
Wskaźnik pokrycia rezerw techniczno-ubezpieczeniowych aktywami
ustawowy wskaźnik określający, czy ubezpieczyciel posiada aktywa na pokrycie swoich bieżących i przyszłych zobowiązań wobec ubezpieczonych, uposażonych i poszkodowanych; wartość wskaźnika powinna przekraczać 100 proc.
Wynik ogólny
pełny wynik finansowy zakładu ubezpieczeń z całej jego działalności; wynik ogólny (w pewnym uproszczeniu) obejmuje wynik techniczny z uwzględnieniem wyniku na działalności inwestycyjnej oraz innych kosztów zakładu ubezpieczeń.
Wynik techniczny
wynik ubezpieczyciela obejmujący jego działalność ubezpieczeniową: składki, świadczenia, rezerwy oraz reasekurację; wynik techniczny pokazuje, czy ubezpieczyciel zarabia, czy traci na swojej podstawowej działalności.
Wypadek ubezpieczeniowy
zdefiniowane w ogólnych warunkach ubezpieczenia lub w umowie ubezpieczenia zdarzenie, którego zajście zobowiązuje ubezpieczyciela do wypłaty świadczenia wskazanego w umowie ubezpieczenia
Zadośćuczynienie pieniężne
jeden ze sposobów wyrównania szkody niemajątkowej, polegający na wypłacie za doznaną krzywdę osobie poszkodowanej odpowiedniej sumy pieniężnej. Zadośćuczynienia można domagać się w razie uszkodzenia ciała, wywołania rozstroju zdrowia, całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej, zwiększenia się potrzeb, zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość, pozbawienia wolności, w wypadku skłonienia za pomocą podstępu, gwałtu lub nadużycia stosunku zależności do poddania się czynowi nierządnemu, śmierci osoby najbliższej, naruszenia dobra osobistego.
Zakres ochrony ubezpieczeniowej
popularne określenie dla definicji wypadku, który zobowiązuje ubezpieczyciela do spełnienia świadczenia określonego w umowie ubezpieczenia; z reguły określenie zakresu ochrony ubezpieczeniowej jest dość złożone i obejmuje wiele tzw. podstawowych ryzyk.
Zarządzanie ryzykiem
zbiór podejmowanych przez organizację (np. przedsiębiorstwo, jednostkę samorządu terytorialnego) działań, mających zabezpieczyć tę organizację przed wpływem nieprzewidzianych zdarzeń przy realizacji jej założonych celów. Z reguły przyjmuje się, iż zarządzanie ryzykiem obejmuje trzy operacyjne etapy: identyfikację, ocenę oraz podejmowanie ryzyka.
Zielona Karta
właściwie Międzynarodowy Certyfikat Ubezpieczeniowy (popularna nazwa pochodzi od koloru dokumentu); dokument uznawany jest przez rządy państw, których Biura Narodowe (w Polsce jest to Polskie Biuro Ubezpieczycieli Komunikacyjnych) należą do Systemu Zielonej Karty, za dowód istnienia ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zgodnie z prawem ubezpieczeniowym obowiązującym w ich kraju; System Zielonej Karty zrzesza obecnie 45 Biur Narodowych.
Źródło: PIU
Polecamy: Citi Kraków – dochodzenia odszkodowań – sprawdź nasze warunki!